[ 1]  Frustra
innumera
machinamenta
quaesivi ad efficiendum
[ 2] 
ut aliquod comprimatur in quibus solius vel compressionis
[ 3] 
quaesivi quibus
[ 4]  ostenderetur Tensionem
per se
solam
, vel compressionem
[ 5]  solam nihil agere, aut totam agere. Nam in experimento
[ 6]  1. ostendi quidem
sola aeris
externi
pressione
[ 7] 
suspendi Mercurium
,
pressione licet
tensione licet
aeris
[ 8] 
ejus
interni
ablata. Sed nullum experimentum reperire
[ 9]  potui quo ostenderem an non fortasse similiter pressione
[10]  aeris externi sublata, solaque tensione interni remanente
[11]  effectus fieret: ac proinde
an
proprie nec tensioni
[12]  nec compressioni, sed utrique simul, seu ipsi
[13]  difformitati ascribendus sit effectus,
cui scilicet
[14] 
quam
natura non nisi coacta
[15]  admittat in Mundo. Nullum inquam, nam
[16]  etsi in Recipiente Exhausto, pressione aeris extra
[17]  Tubum ablata Mercurius descendat, modo scilicet
[18]  aere purgatus sit,
id tamen fieri putandum est,
[19] 
ad hoc tamen responderi potest,
eum a tensione
[20]  aeris extra Tubum, quippe summe dilatati, et
[21]  se contrahere conantis fortius trahi, quam a tensione
[22]  aeris spatium in Tubo relictum implentis. Cum
[23]  ergo post multam inquisitionem de Experimento ad
[24]  quaestionem tam profundam resolvendam apto desperarem,
[25]  ecce occasione Instrumenti inclinationum quod longe
[26]  quaesieram, prope positum inveni. Esto Tubus qualis
[27]  (instrumenti inclinationi) AB.
[28]  In eo ita locetur Mercurius ut neutrum extremum
[29]  neque A. neque B. attingat
v. g. in cd. distantia ab A. seu linea Ac. unius pedis, distantia a B.
seu linea dB.
quatuor pedum assumta
. Hoc facto Tubus claudatur,
quod ope Epistomii alicujus circumacti facile fieri potest
.
[30]  Intelligatur primum aer in Tubo esse ordinarius,
[31]  seu neque tensus neque compressus, modo scilicet Tubus sit
[32]  Horizontalis. Hoc facto Tubus erigatur in situm
[33]  perpendicularem A. sursum d. deorsum spectante, noteturque
[34]  in quantam altitudinem Mercurius pondere suo descendat
[35]  ita enim necessario intelligitur quantum comprimat
[36]  aerem sub se, seu inter se et B. et quantum tendat
[37]  aerem supra se seu inter se et A.
Hoc facto Tubus
[38] 
iterum aperiatur
Ponatur
delabi per altitudinem
[39]  pedis seu
ex cd.
in cc dd. manifestum est aerem
superiorem
in Ac.
[40] 
initio comprehensum, unius
spatio unius pedis initio comprehensum,
nunc implere debere
[41]  spatium A-cc pedum duorum, ac proinde
[42]  esse duplo
dilatatiorem
. Contra aerem
[43]  inferiorem
qui
in dB. spatio quatuor pedum initio
[44]  comprehensum, nunc comprehendi tantum spatio dd-B.
[45]  pedum trium. Est ergo tensio
prior ad posteriorem
ante descensum ad tensionem post descensum
ut 1. ad 2.
[46]  compressio
prior ad posteriorem
illa ad hanc
, ut 3. ad 4. His
[47]  ita notatis aperiatur Tubus AB. utrinque, et sublata
[48]  ita omni compressione ac tensione, aereque in statum
[49]  ordinarium remisso, Mercurius ponatur in loco cc dd.
[50]  (cum antea positus fuerit in loco cd.) Tubus iterum
[51]  utrinque claudatur erigaturque:
Eventus et
altitudo
descensus
[52]  futura quaestionem nostram infallibili demonstratione
[53] 
determinabit
terminabit
. Nam si
sola compressio
violenta
[54] 
est
aeri
per se
violenta est, tensio vero non nisi per accidens quatenus sequitur
[55] 
compressionem, sequitur eandem fore compressionem nunc,
[56] 
quam ante, eadem enim est vis premens, ac proinde aer
[57] 
in spatio dd-B. trium pedum, redigetur in spatium
9/4
pedum
[58] 
quod est ad prius
seu compressio, (quae est in reciproca
[59] 
spatiorum ratione)
erit ut ante ad priorem seu statum natura
[60] 
erit quemadmodum ante; ut scilicet status ante
[61] 
sint ut 4 ad 3.
Compressio
prior ad posteriorem
ante descensum sit ad compressionem post descensum ut 3. ad 4.
Quia spatia


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 1.1
text layer 1.2
text layer 1.2.1
text layer 1.2.2
text layer 1.2.2.1
text layer 1.2.2.2
text layer 1.2.2.2.1
text layer 1.2.2.2.2
text layer 2
text layer 2.1
text layer 2.2
text replacement
deletion 1
insertion 1
insertion 1.1


back to index