[ 1]  Nam quod in altissimi Montis vertice minor est altitudo
[ 2]  Mercurii suspensi, hujus rationem facile reddere possunt
[ 3]  cum supponant, aerem
licet gravem
quanto est altior tanto magis
[ 4]  esse tensum
pondere totius massae
. Ut funis in summo alligatus pondere
[ 5]  sui ipsius tenditur ac diducitur: modo scilicet
aerem summum
[ 6] 
in summo velut certo puncto alligatum
[ 7] 
superficiem
summam aeris superficiem aut esse
[ 8] 
nullam, aeremque expandi per totum Mundum, aut
[ 9] 
esse in summo velut alligatam,
ut scilicet profundius
[10]  descendere tota columna non possit, etsi possint partes
[11]  inferiores, ad funis instar columnaeque
[12]  ei capitello suspensae fulcroque carentis, sibi imaginentur.
[13]  Posito enim aerem
in summo
altiorem magis
esse tensum
[14]  et aerem tensum vim pati, seque remittere conari
[15]  in statum aequabilem, sequetur aerem tensum attrahere
[16]  conari; ac proinde
pugnam
oriri inter
[17]  duos aeres tensos
intus in Tubo
AB
et extra merum
inclusum in Tubo
AB
et externum liberum
,
[18]  ac proinde
ab interiore minus trahi, minusque
[19] 
proinde
interiori eum tanto magis eripi, quanto exterior est
[20] 
magis tensus.
Unde etiam ratio reddi posset, cur
[21]  liquor plane descendat,
[22]  quia ab aere ejus summe tenso attrahatur. Et
[23]  cur vesica in valle, aut aere
libero
ordinario
[24]  flaccida, in monte aut Recipiente exhausto
[25]  infletur; quia vesica non minus rotundetur, si extus
[26]  ab omni parte aequaliter tendatur, quam si intus ab
[27]  omni parte aequaliter prematur.
Nec experimenta ad eos
firma demonstratione
penitus
convincendos sufficiunt, quibus ostensum est
aerem compressum Tubum esse
in aere compresso Mercurium esse
altiorem, quia ex eorum Hypothesi
dici potest
aer non patitur vim compressionis, sed tensionis, et aerem in sclopeto ventaneo compressum non sua sponte sed circumjacente extrahente, (quippe tantundem tenso, quantum ille pressus est) erumpere. Et ideo in aere compresso Mercurium esse altius suspensum, quia aer compressus sit in effectu minus tensus quam ordinarius, ac proinde minus attrahat. Unde aer internus tensus ad se trahens plus efficit. Haec illi, quae nondum satis firma demonstratione convicta sunt.
At Experimentum
[28]  quod hic propono controversiam dirimet. Nam
[29] 
si
aperto Epistomio
F
aer vasis
D
dividit sese
proportionaliter
[30] 
inter spatium vasis
AD
totus aer contentus in
[31] 
vase
D
et parte Tubi
FE
fit unum et dividit se
[32] 
uniformiter per totum spatium
DFE
.
Quanto ergo
[33]  majus est vas
D
tanto minus tensionis necesse est partibus
[34]  singulis obvenire, ergo aer in
FE
[35]  tensionem retinebit pene nullam. Quod si igitur Mercurius
[36] 
BE
tensione funiculi suspensus est, tanto plus
[37]  ipsius delabetur, quanto minor reddita est tensio,
[38]  seu quanto vas
D
est majus. Quod si non eveniet,
[39]  pro certo habendum est non a tensione aeris interni,
[40]  sed a pressione externi Mercurium suspensum teneri,
[41]  sin eveniet, funiculum et pressionem aeris concurrere
[42]  putandum est.        
[43]  Experim. II. Sumatur Elaterium quodcunque, (ut
[44]  est lamina ferrea) quod se restituens circumagat
[45]  rotam
a
et rota
a
circumagendo allevet
[46] 
Embolum
bc
cui chorda
ab
communicat in
communicantem cordae
ab
. Embolum
bc
[47]  in Tubo
de
exacte
adaptatum. Notetur locus
[48]  in quem Embolus totius Elaterii restitutione elevatur,
[49]  qui ponatur esse
c
. Embolus ergo
[50]  usque ad
c
ascendens oneretur pondere
[51]  columnae
fg
sive ea sit sicca, sive
[52]  ex liquore in tubum infuso constet. Quae tantae
[53]  sit gravitatis, ut Embolum
[54]  deprimendo praecise
deprimat
descendat
infra
f
seu ut


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text layer 3
text replacement
deletion 1
insertion 1
insertion 1.1
insertion 1.2


back to index