[ 1] 
ex Folle B. ubi potuerit. Non potuisse autem
[ 2] 
donec follis claudi aut aer in eum intrare
[ 3] 
potuerit. Controversia ita dirimetur. Manente
[ 4] 
A. et G. et D. clausis, et
[ 5] 
obstaculo Tabularum follis approximationem
[ 6] 
impediente non ablato
       
[ 7] 
Idem, an aer scilicet tendenti
seu dilatanti
resistat, alio Experimento
[ 8] 
ita explorari potest: Esto
       
[ 9] 
Demonstratum quidem est
Decidi quidem potest
hoc experimento, et quod
[10]  sciam hactenus unico (caetera enim
pene omnia
fere
[11] 
aeque
per funiculum explicari potuere)
Aeris tensionem
[12] 
non esse causam
an aeris tensio an vero gravitas sit causa proxima
Mercurii suspensi; at vero
[13]  non potest decidi altera quae remanet quaestio, Aerne
sit
[14] 
suapte
natura
tendi possi
dilatetur
, ubi scilicet
[15]  pressio ambientis cessat,
ut sentire videtur Boylius,
[16]  an vero potius ambiente abstracto ad locum implendum
[17]  per vim distendatur? Ac proinde an
[18]  aer summus sit magis tensus inferiore, an saltem
[19]  minus pressus. Sed ne accurate expensa videtur haec quaestio
[20]  ei similis esse,
an scilicet
quam movent, an
satius sit
[21] 
imaginari simi
supponere
omnia Elementa
levia
[22] 
gravia
, et minus grave per consequens in summo,
[23]  an cum docto quodam nostri temporis philosopho
[24] 
supponere
credere
omnia
esse
levia,
et a centro per circulationem terrae rejecta
, et minus leve in fundo. Revera
[25]  enim nec gravia nec levia sunt
corpora
nisi per comparationem.
[26]  Eodem modo ajo nec tensionem nec compressionem corporibus ipsis
[27]  esse violentam.
Sed p
Nam si
dicis compressionem esse
[28]  violentam,
nulla est
cur non potius
tensionem,
si tensionem, cur non potius compressionem,
semper
[29]  enim quantum tenditur hic tantum alibi comprimitur.
[30]  Vis ergo tendendo comprimendoque, elevando et deprimendo
[31]  non singulis corporibus, sed
Universo affertur
toti affertur
.
[32] 
Totius enim massae circulatio
[33] 
quam Lux
circa globum nostrum exercet,
corpora
[34] 
alibi
colligit comprimitque, alibi
prope
majorem massae
[35] 
partem
corpora compressa, id est
motu proprio fortiore praedita,
[36]  (experimentis enim demonstrari potest
omnia
compressa
[37]  habere motum intestinum fortem, dilatata seu tensa
[38]  languidum
de quo suo loco fusius dicam, et rem veteribus inter certa,
nostris philosophis
philosophis recentioribus inter vana Scholasticorum figmenta habitam demonstrabo, idem corpus
modo plus modo minus spatii
sine ulla materia subtili intrante aut expressa
eundem locum
modo majorem modo minorem locum
implere posse
) ac proinde motum universalem magis
[39]  turbantia cogit ad locum ubi motus universalis facilius
[40]  turbari potest, seu languidior est, id est versus centrum.
[41]  Et dilatatiora proinde a centro
repellit.
Et in loco
[42] 
a centro aeque distante repugna
Resistit
Et
aut
[43] 
Quod
si
ea a centro repell
dilatatiora
a centro
,
aut
[44]  compressiora ad centrum ob obstacula movere negat;
[45]  disjiciet compressa, comprimet dilatata, prout locus
[46]  id est corporum circumjacentium status requiret.
[47]  Pendent ergo phaenomena illa omnia a conatu
[48]  Naturae universali ad uniformitatem,
id est in loc
seu
ubi
[49]  eadem ratio est, ad aequalitatem; ubi diversa, ad proportionem.
[50]  Experimenta ergo omnia quae vulgo Fugae Vacui tribuuntur,
[51] 
asseruntur
et a doctissimis philosophis nostro tempore ponderi aeris
[52] 
ascripta sunt
habent causam
propriam
universalem: conatum
[53]  Naturae ad uniformitatem cujus exemplum tantum caeteris
[54]  frequentius, in Aeris Gravitate atque Elaterio esse, ac proinde
[55]  phaenomena illa saepe quidem, non semper tamen his deberi ex sequentibus
[56]  Experimentis partim jam publicatis, partim nunc a me propositis patebit.


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 1.1
text layer 1.2
text layer 1.2.1
text layer 1.2.2
text layer 1.2.2.1
text layer 1.2.2.2
text layer 1.2.2.2.1
text layer 1.2.2.2.2
text layer 1.2.2.2.2.1
text layer 1.2.2.2.2.2
text layer 2
text layer 2.2
text layer 2.2.1
text layer 2.2.2
text layer 3
text layer 4
text layer 5
text replacement
deletion 1
insertion 1


back to index
Catalogue information