[ 1]  Experimenta Pneumatica
circa Vacuum
quibus Illustris Hugenius nuper
[ 2]  rem literariam auxit
occasio
admonuere
ne quaerun–
[ 3]  dam
ratiocinationum atque
Experientiarum, quas
[ 4]  in eam rem sum dudum meditatus, et quibus sumtis
[ 5]  omnes in hoc negotio controversiae mihi firma
[ 6]  demonstratione dirimi posse videntur.
Quod ut intelligatur
Has nunc publice proponere operae pretium mihi videtur, sed ut earum intelligatur vis ac ratio
,
[ 7]  res altius nonnihil repetenda est. Recepta fuit in
[ 8]  Scholis sententia effectus quosdam
[ 9]  in infinitum.        
[10]  Discipulus Galilaei Torricellius phaenomeno quod ab autore
[11]  Torricellianum,
quibusdam Baroscopium, (quod aeris gravitatem mensurare
aliis Baroscopium a mensuranda aeris gravitate
[12]  appellatur, detecto viam aperuit ad investi–
[13]  gandam horum effectuum causam. Mercurius enim 27
minimum aut 30 pollices altus,
[14]  in Tubo Torricelliano non tantum a summitate
[15]  avellitur, etsi nihil sensibile in ejus locum extrinsecus
[16]  succedere possit,
sed et
quemadmodum
Emboli antliarum
[17]  ab aqua nimis elevata tandem avelluntur; sed etiam
[18]  si longe altior sit his 27 aut 30 pollicibus, residuum
[19]  delabitur ex Tubo, solis his pollicibus
in Tubo
suspensis
[20]  manentibus. Si minor sit 27. pollicibus ne avellitur
[21]  quidem. Haec duo
ergo
phaenomena antliae et Tubi Torricelliani
[22]  cum exacte ipsis etiam numeris concordarent, est enim
[23]  Mercurius quaterdecies altior aqua, et proinde
[24]  etiam altitudo ejus quaterdecies aquae altitudine
[25]  minor id est 30 pollices Mercurii, loco 31 pedum aquae,
[26]  ad avulsionem sufficere debent, quod et experientia
[27]  confirmavit,
suspicionem rabidam inje
argumento
[28] 
fuere
eandem utrobique subesse causam. Cumque postea
[29]  Clarus Perierius
experimento
ingeniosissimi
[30]  Pascalii monitu
in celso quodam Arverniae Monte facto
, ostendisset, minorem
esse
altitudinem
[31] 
Mercurii ad avulsionem sufficere
, et ultra horizon–
[32]  tem
alterius
in subjecto vase stagnantis eminere,
quanto
[33] 
cum
locus est altior, jam pro certo haberi coepit
quod antea conjectura invaluerat
,
aeris contrapondium tum aquam in Siphone, tum Mercurium in Tubo Torricelliano elevare.
       
[34]  Hanc sententiam Otto Gerickius. in Germania egregiis
[35]  experimentis confirmavit, ostendit enim non
[36]  aeris tantum
densitatem aut
raritatem, sed et ventos
[37]  Baroscopii altitudinem
variare
minuere
. Aerem enim ventorum
[38]  motu sustentari, quemadmodum in aqua agitata videmus
[39]  corpora natare, quae in quiescente subsidunt. Idem
[40]  corpora
quaedam
sola aeris gravitate cohaerentia nec
[41]  24 equis divelli posse monstravit, et Machinam
[42]  illam admirabilem Recipientis Magdeburgici (Magdeburgi
[43]  enim degit autor) nomine notam primus detexit
[44]  qua aer ex vase aliquo hauriri potest, cujus usum
[45]  postea Illustres viri, Boylius primum in Anglia, deinde
[46]  Hugenius in Batavis Galliaque egregie promovere.
[47]  Boylius ostendit praeter Gravitatem aeris vim
[48]  ejus Elasticam ad effectus fugae vacui vulgo ascriptos
[49]  esse exhibendam; nam
ut descensu
quod
in aere
[50]  libero totam columnam atmosphaerae elevat,
[51]  id aerem clausum ultra quam columna atmosphaerae
[52]  potuit, comprimere potest.        
[53]  At non defuere qui se Hypothesi
[54]  de Aeris gravitate opponerent,
ex quibus
quorum
[55]  Doctus Hyperaspistes, Franciscus Linus Funiculum quendam
[56]  introduxit, cujus hic sensus est
aerem
, in Tubo Torricelliano


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text replacement
deletion 1
insertion 1
insertion 2


back to index
Catalogue information