[ 1]  Experimenta
novissima Pneumatica
Illustris Hugenii, novam quandam velut
[ 2]  portam nobis aperuere in interiora naturae. Hactenus enim
[ 3]  ratiocinatione tantum assecuti sumus, nunc etiam experientia deprehendimus,
[ 4]  corpus quoddam ipso aere communi subtilius, Recipienti
Magdeburgico sive
[ 5]  Antliae Pneumaticae inesse, sive id ex ipso aere communi
per suctionem
[ 6]  attenuato productum
aut segregatum
, sive per poros vitri illapsum sit.
[ 7] 
Quamquam id corpus
adhuc longe absit a
longe lateque differre
[ 8] 
necesse sit a materia subtili primi secundive gradus, Cartesiana
sunt tamen circa horum Experimentorum
, quae ut
Sed ut haec
agnoscantur distinctius primum con–
[ 9]  sequentias quasdam ex his Phaenomenis ducam,
[10]  deinde rationes eorum afferre conabor. Et primum
[11] 
demonstratur
sequitur
, hinc Recipientem
Magdeburgicum (aut etiam summitatem Tubi Torricelliani)
[12]  non esse
vacuum
omni corpore vacua
.
Necesse est enim
[13] 
utique pressioni cuidam ascribi, quod duae laminae
[14] 
politae sine sustentaculo vinculoque sensibili
[15] 
Nam quod duae laminae politae sibi invicem
[16] 
accomodatae sine ullo vinculo sensibili
[17]  resistunt divellenti, id necesse est
[18]  aut a vinculo quodam insensibili seu causa unionis inter
[19]  ipsas laminas; aut ab externa quadam causa laminas
[20] 
comprimente
continente
oriri. Sed a vinculo inter ipsas laminas
[21]  oriri non potest, id enim non tantum divulsioni, sed et motioni
[22]  parallelae resisteret, qua laminae facile separantur. Necesse
[23]  est ergo corpus
comprimens
duas laminas
comprimens
continens aut potius ne divellantur impediens
statui, etiam in Recipiente Magdeburgico,
[24]  utcunque exhausto. Quare
nescio an Celeberrimus Gerickius noster
[25] 
cui Respublica literaria primum in haec experimenta aditum
[26] 
debet vacuum, quod vocat, summum omni corpore spoliatum sustinere
[27] 
ipsum Celeberrimum Gerickium nostrum
[28] 
cui Respublica literaria illustris illius Experimenti Pneumatici
ad
primam inventionem debet
[29] 
vacuo, quod vocat, summo omni corpore spoliato
[30]  visis his experimentis, quo est candore, renuntiaturum credo.        
[31]  Sequitur secundo corpus in Recipiente Magdeburgico residuum
[32]  nihilominus esse crassum.Crassum voco quod a corporibus
[33]  sensibilibus aut omnino retinetur, aut non nisi cum difficultate
[34]  transmittitur.
Nam si corpus illud
Haec propositio
non quidem
[35] 
ex
ex altero
Aquae in Tubo Torri
aquae aut Mercurii
[36]  ab aere purgati et solito altius suspensi experimento con–
[37]  ficitur. Nam si
summa facilitate pervaderet corpus illud
corpus illud invisibile in fig. Diarii p. 134
vas B. implens
quod vas B.aere exhaustum implet summa facilitate per
[38] 
medium Mercurii aquaeve corpus aut
per commissuram inter
[39] 
aquam aut Mercurium lateraque Tubi,
in vase D. aut
phiala C.
tubi C. per commissuram inter
[40] 
aquam aut Mercurium lateraque vasis D. et
phiala
tubi C. pervaderet;
utique nulla esset
[41] 
aquae aut Mercurii suspen
ratio quae aquam aut Mercurium
[42] 
suspenderet
in Tubo C. ultra perpendiculum vasis D.
, nam spatium
ab
eorum descensu in Tubo relictum
[43]  facile a corpore isto
vel impellatur, cum aqua aut
omnia penetrante impleretur
. Quemadmo–
[44]  dum
enim
lamina lata ex materia
licet
aqua graviore
parata
nihilominus
[45]  in aqua
natare potest
natat
, at si cribri instar perforetur,
[46] 
cum scilicet
quia
aqua per foramina in summum evadere potest,
[47]  mergitur. Quare corpus hoc subtile cujuscunque tandem sit naturae,
[48]  certe a Cartesianorum Elementorum primi secundique
subtilitate
longe abest;
[49]  quibus ille luminis magnetisque actionem
explicat, quae
[50] 
constat etiam corpora durissima summa facilitate
transire
penetrare.
corpora durissima facile penetrantem, explicat.
        Sequitur 3tiosuspensionem Mercurii aquaeve ultra solitum
[51] 
non oriri
non magis corpori illi aere subtiliori, quam ipsi
[52] 
aeri adscribendam.
Cum enim
quod Hugenius primum in
[53] 
Antlia Pneumatica aere exhausta invenit, id Illustris Boylius
suspensio Mercurii
75 et ultra
ultra 30. digitorum altitudinem ab Hugenio primum in Antlia Pneumatica aere exhausto observata, ab Illustri
[54] 
in Tubo Torricelliano
aere ordinario
imo in
[55]  omni aere
exhibuerit
imitatus sit
exhibita sit
, necesse est aeris exuctionem
[56]  nihil ad experimentum pertinere, ergo nec insuctionem
[57]  corporis aere subtilioris. Nec refert, si dicas corpus
[58]  illud aere subtilius, jam
cum ipso aere intus fuisse, neque
[59] 
enim video, quod eo casu ad pressionem contribuat
[60] 
cum contra
ipsi aeri ordinario mixtum esse.
[61]  Praeterquam enim quod potius dicendum videtur
[62]  corpus illud aere subtilius ex ipso aere attenuato
generari exhauriendo
inter exhauriendum
[63] 
primum generari
, et antea unum
quid
corpus
cum eo constituisse;


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 1.1
text layer 1.2
text layer 2
text layer 2.1
text layer 2.2
text layer 2.2.1
text layer 2.2.2
text layer 2.2.2.1
text layer 2.2.2.2
text layer 2.2.2.2.1
text layer 2.2.2.2.2
text layer 3
text replacement
deletion 1
insertion 1


back to index
Catalogue information