[ 1]  Sed quicquid ejus sit pro constituto certe habendam est: aerem
[ 2]  cum difficultate quadam in rimas corporum angustiores penetrare;
[ 3]  et quod aqua facit cum in sicco aut inter pinguia deprehenditur,
[ 4]  ut scilicet in guttam sese tornet, aegreque excurrat
in rivos
, id aeri ordinarium
[ 5]  ac solenne esse.         Et
[ 6] 
hoc jam unicum ad rationem
[ 7] 
phaenomeni aere,
hanc unam observationem ad phaenomena
[ 8] 
Liquoris purgati
altius suspensi explicanda
[ 9]  sufficere credo. Finge
tibi
pro aere guttam aquae in
pavimento
Tabula deprehensam,
[10]  pro Mercurio aliove liquore penetrando varias in Tabula
[11]  fossulas rimasque;
quemadmodum
si
eadem gutta
pars Tabulae guttam
[12]  circumjacens madida
supponatur
sit
gutta facile per
[13]  Tabulam diffunditur; ita si Mercurius aere jam tum rigatus sit,
[14]  facile ab aere penetratur; finge partem Tabulae guttam
[15]  attingentem esse siccam et ab aqua purgatam, videbis, guttam
[16]  non diffundi; eodem modo si Mercurius ab aere sit purgatus,
[17]  ab aere difficulter penetrabitur. Madefiat
aqua
[18] 
Tabula
denuo; en guttam statim se diffundentem; vicissim
[19]  irrigetur mercurius aere novo, circumfusus ille exclususque
[20]  antea
facile per eum diffundetur
aer facile per Mercurium diffundetur
[21] 
; item loco ir
. Aut si loco
madefactionis novae, Tabula
[22]  concutiatur, gutta
eodem modo
procurret in Tabulam etiam
[23]  siccam; ita si Tubi latera concutiuntur, aer tornatione
[24]  sua introitum impediente excussus
per
aerem
[25]  exundabit. En facilem simplicemque
[26]  tot phaenomenorum explicationem.
Exundabit autem
[27] 
pervadetque pars subtilior tantum
At cur non infra
[28] 
pollices 27. subsidet. Necesse est
[29] 
id fieri,
quia aer ultra sub
       
[30]  Illustris Hugenii manifeste confectum
[31]  est,
vacuum Recipientem
quod antea rationibus tantum longinquis assequebamur,
Antliam Pneumaticam utcunque
[32]  exhaustam non tamen prorsus vacuam esse, sed corpus aliquod
[33]  superesse debere,
quo duae laminae politae junctaeque
contineantur
[34] 
quod antea
contineantur quod
aqua in siphone
aequicruro
iniquicruro
aquam in siphonem
iniquicrurum
bicrurum ascendere cogat
quod effectus illos aeris pressioni ascriptos,
praestet
(ut duarum Tabularum laevigatarum cohaesionem
effectumque
, siphonisque bicruri
aquam
ea
phaenomenon
uno crure
ex vase
infra aquae in vase contentae superficiem descendentis altero aquam ex eo haurientis donec aquae superficies
in eadem sit
a cruris extra vas orificium usque deprimatur) praestet.
Et credo ipsum celeberrimum Gerickium nostrum,
illustris
magni
illius phaenomeni Pneumatici primum inventorem,
[35]  re intellecta, vacuo
suo
quod summum vocat renuntiaturum.
De
[36] 
reliquorum phaenomenorum causis, liceat mihi quando
Sed an
[37] 
confugiendum nobis sit ad
materiae cujusdam aere subtilioris
[38] 
pressio tam horum phaenomenorum
At videtur mihi
[39] 
etiam ultra hinc ex his experimentis amplius quiddam
[40] 
sequi, scilicet non oriri has corporum connexiones ab
[41] 
ulla materiae pressione.
At de laminis p
At ex iisdem Experimentis cum his quae dudum noveramus collatis
sequitur ut
discimus phaenomenon Torricellianum,
quod
a caeteris aeris
a duobis isti s
quod
vulgo B
nunc Baroscopium doctissimi quidam Viri appellant,
a caeteris
a
dictis
memoratis illis aeris pressioni itidem ascriptis longe lateque differe. Aere enim exhausto cessat Effectus Baroscopii, nam si Tubus Torricellianus in Vacuo quod vocant, id est Recipiente exhausto locetur, Mercurius aut aqua (modo aere non sint purgata, ut habeant, quo implere possint locum quem descendendo vacuum in Tubi summitate relinquunt) descendunt ex Tubo ad horizontem usque liquoris in vase subjecto stagnantis; at vero laminarum politarum cohaesio siphonisque bicruri effectus non cessant. Necesse est ergo diversas esse
Baroscopii et Tubi
experimenti Torricelliani et caeterorum duorum phaenomenorum causas et
phaenomenon Torricellianum
At vero confectum mihi videtur illud quoque Laminarum
[42]  cohaesionem et Mercurii alteriusve liquoris
[43]  suspensionem
supra suum horizontem et antliarum suctionem
non oriri ab eadem
[44]  causa, quod nostri temporis philosophis videbatur. Nam
[45]  in
Tubo
Recipiente
exhausto aeris
residui
pressio non est
[46]  satis valida ad sustinendum liquorem suspensum, descendit
[47]  enim ad horizontem usque liquoris ejusdem in subjecto
[48]  vase stagnantis. Ergo nec
valida esse t
satis valida erit
ad
impediendam laminarum divulsionem
sustinendumque
[49]  pondus laminae inferiori appensum. Impeditur tamen
[50]  divulsio, ergo ab alia causa:
[51] 
At vero ab eadem causa oriri videtur connexio laminarum,
[52] 
et suspensio Liquoris aere purgati, et attractio
[53] 
per Antliam follemve diductum, et suspensio liquoris.
[54] 
Ergo siphonis quoque
iniquicruri
bicruri per cujus crus extra
[55] 
vas descendens.
Eodem modo probatur
[56] 
pressione
neque a gravitate neque ab Elaterio aeris oriri
a
[57] 
pressione
[58] 
aeris non oriri siphonis
bicruri phaenomenon, cujus alterum
[59]  crus
orificio suo
aquam in vase stagnantem intrat, alterum infra
[60]  ejus horizontem descendit, et aquam tamdiu effluere
[61]  cogit, donec orificium cruris extra vas
non descendat
[62] 
non sit amplius infra ejus horizontem.
       


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 1.1
text layer 1.2
text layer 1.2.1
text layer 1.2.1.1
text layer 1.2.1.2
text layer 1.2.2
text layer 1.2.2.1
text layer 1.2.2.2
text layer 2
text layer 2.1
text layer 2.1.1
text layer 2.1.2
text layer 2.2
text layer 2.2.1
text layer 2.2.2
text layer 2.2.2.1
text layer 2.2.2.2
text layer 2.2.2.2.1
text layer 2.2.2.2.2
text layer 2.2.2.2.2.1
text layer 2.2.2.2.2.2
text layer 2.2.2.2.2.2.1
text layer 2.2.2.2.2.2.2
text layer 2.2.3
text layer 2.2.4
text layer 2.2.4.1
text layer 2.2.4.2
text layer 2.2.4.2.1
text layer 2.2.4.2.2
text layer 2.3
text layer 3
text layer 4
text layer 5
text layer 6
text replacement
deletion 1
insertion 1


back to index
Catalogue information