[ 1] 
ascendit.
Quod ip≺sum≻ ≺su≻fficere videtur ad has aeris columnas
[ 2]  vanitatis arguend≺as≻. Quid enim inquiunt? Levis ac vix
[ 3]  sensibilis digiti calor solo tactu aquam thermometri elevans,
[ 4]  quomodo totam atmosphaerae incumbentis gravitatem
[ 5]  vincat? Sed sciendum est
nihil ea
gravitate opus
a
[ 6]  totam hic nec reniti, nec vinci: digitus ille utcunque
[ 7]  calidus tantum
antea
rarefaciebat aerem liberum sibi circumfusum,
[ 8]  quantum nunc rarefacit aerem Thermometri, ergo cum in
[ 9]  aerem thermometri agit, in aerem
[10]  liberum agere desinit, quantum ergo aer thermometri
[11]  expanditur, tantum aer liber contrahitur, quare aqua ascendens
[12]  obstaculum invenit ab aeris pressione nullum. At cur aerem
[13]  liberum
circumfacientem tam facile refrigerat
circumfusum tam facile rarefacit
[14]  digitus? Quia scilicet vis caloris maxima est, et innumerabilibus
[15]  exiguis sclopetis displosis comparari potest. Negari tamen
[16]  non potest aeris gravitatem obsistere nonnihil, ac proinde Thermo–
[17]  metrum apertum duobus dominis obedire aeris gravitati,
[18]  et caloris displosi Elaterio.        
[19]  Tertiam Aeris qualitatem dixi esse Cohaesionem, et ab
[20]  hac phaenomenon istud nobile Liquoris aere purgati,
[21]  ultra horizontem solito altius assurgentis repetendum
[22]  puto.
Sciendum est ergo
Observandum enim est
[23]  tria haec liquorum genera: aerem, aquam et Mercurium
[24]  ea in re mire differre:
aqua
facillime diffluit in omnes
[25] 
et
diffluit in
omnes partes, et
omne latus, et dissilit in partes
[26] 
plures.
aqua facillime diffluit et dissilit,
aquae partes quoque
[27] 
minimae, quantum nobis consequi licet, habent fluiditatem
[28] 
totius
dicunturque
diffluuntque in angulos omnes, et si opus sit
[29] 
a toto separantur. Hi
Etsi
enim aer sit rarior aqua,
[30]  et aqua Mercurio, certum est tamen aquam nonnunquam facilius
[31]  in exiguas corporum rimas penetrare, quam aerem, et Mercurium
[32]  quam aquam. De Mercurio habemus experimenta multa: ne
[33]  memorem decantatam illam
suspectamque nonnihil vaporis mercurialis
per
[34]  ipsum corpus humanum penetrationem; quo annullum ore
clauso
[35]  contentum infici ajunt, si nudum tantum
[36]  pedem Mercurio imponas, quod quidam ad Mercurium
quendam
nescio quem
Antimonialem restringunt.
[37]  Cogitemus tantum miram illam Mercurii per corium expressionem:
[38]  consideremus metalla gigni in
[39]  lapidibus minerarum, vapore quodam Mercuriali penetratis,
[40]  quod nulla aqua possit, cogitemus amalgama Mercurii
[41]  ipsum compactissimum aurum dissolvere: adde
[42]  odorem plumbi argentique,
qui certe mercurialis quidam vapor est
mira penetrandi vi praeditam
[43]  esse,
plumbum lebetes optime munitos perforat
. Est quoddam caementationis genus quo cinnabaris odore argenti
[44]  pervaditur tingiturque
rarissime
, etsi tantundem argenti vicissimi perdatur;
[45] 
etiam stannum certo modo ar
argentum quoque
idem argenti odor per
[46] 
fortissimum cementum penetrat in stannum
sibi immersum. Et
[47]  sunt rationes efficiendi ut metalla ipsum vitri corpus penitus
penetrent
tingantur
pervadant tingantque
.        
[48]  Aqua vicissim ipso aere penetrantior est quod vulgaribus
[49]  utique experimentis constat corium
enim
(nulla pinguedine munitum)
[50]  aerem facilius continet, quam aquam: aqua in
[51] 
canna
plumam tenuissimam
ultra suum horizontem assurgit,
[52]  quia aeri introitus tam facilis non est. Aer in experimento
[53]  Torricelliano per medium Mercurium non penetrat, etiamsi
[54]  longissimo tempore suspensus relinquatur. At
compertum
[55] 
communicatum
est mihi experimentum amici
[56]  notabile,
quo constat
ex quo sequitur
aquam per ipsum Mercurii corpus, aut
[57]  per vitri Mercuriique commissuram penetrare.
[58]  Is siphonem sumsit bicrurum eumque ita statuit,
[59]  ut crura sursum verterentur. Fuit autem alterum
[60]  siphonis crus altero multo longius. Cruri minori Mercurium,
[61] 
immisit
infudit
, majori aquam, ita ut aqua tanto esset altior
[62]  Mercurio, quanto Mercurius gravior aqua, atque ita
[63]  hinc Mercurius illinc aqua in bilance
tenebantur.
[64] 
Cum aliquot
noctibus
diebus ita
librabantur.
[65] 
Cum aliquandiu ita
reliquisset,
paulatim
aqua
[66]  tandem in alterum latus per medium Mercurium evasit,
[67]  Mercurio in locum suum naturalem id est fundum
[68]  seu commissuram crurum delapso. Quid futurum esset oleo
medio aliove liquore
quodam aqua graviore aliove liquore
[69] 
medio
interposito inter aquam et Mercurium, experimento non indignum foret.


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 1.1
text layer 1.2
text layer 1.2.1
text layer 1.2.2
text layer 2
text layer 3
text layer 3.1
text layer 3.2
text layer 4
text replacement
deletion 1
insertion 1


back to index
Catalogue information