[ 1] 
Exper. 5.
Prop. 5.
Ostensum est prop. praecedenti
[ 2] 
in liquidis
si pondus
pariter
et Elasticum liquida
[ 3]  sint, nihil referre, quanta sit capacitas alterutrius
[ 4] 
sed
si vero solida sint, eo casu nihil refert
[ 5]  quanta sit capacitas seu magnitudo Elaterii,
[ 6]  dummodo homogeneum sit, refert vero quantum
[ 7]  sit pondus. Cessat enim ratio illa Hydrostatica quam
[ 8]  a Tuborum amplitudine per motum compensata
[ 9]  petivimus. Propositio ergo haec erit. Si
[10]  eadem vis (pondus an Elaterium nihil refert)
[11]  Elateriis diversis homogeneis, magnitudine differentibus
[12]  applicetur, spatia corpori compresso ademta
[13]  aut tenso addita
vel corpora compresso addita, tenso ademta
aequalia erunt,
[14]  etsi ipsa corpora Elastica sint
magnitudine
inaequalia.
Dummodo non sint inaequaliter Elastica
[15]  cujus propositionis veritas hoc Experimento comprobari
[16]  aut falsitas revinci potest. Esto Tubus
ab.
infra clausus in b.
[17]  in cujus medio alicubi, ut in c.
sit
Episto–
[18]  mium quod modo aperiri, modo claudi possit,
non ut intret aer externus, sed ut communicatio inter duas Tubi partes ec. et cb. modo permittatur, modo negetur.
[19]  Aperiatur
primum
Epistomium
, Mercuriusque de.
[20]  descendat quousque
lubet in
potest in
dd ee.
[21]  Ajo si Epistomium non fuisset apertum, cum
[22]  descenderet sed clausum, seu si Tubus fuisset
[23]  non longitudinis eb. sed solum longitudinis ec.
[24]  Mercurium nihilominus descensurum fuisse
[25]  per altitudinem eandem e dd. seu non ultra
[26]  quam ex de. in dd ee.
Hujus rei ratio
Demonstratio
[27]  haec est: spatium ab aere Tubi
majoris, seu totius ab.
initio, ante Mercurii
[28]  descensum occupatum est eb.
si Tubus est major, ec.
[29] 
si minor
post descensum
ee b. Ergo spatium
[30]  descensu ablatum est e ee. aer ergo qui in spatio e ee.
[31]  fuit locum in reliquo aere ee b. quaerit,
[32]  seu reliquus aer totus comprimitur aequaliter,
[33]  ut enim aer loco suo exul in proximo hospitium
[34]  quaerit, ita proximus in sibi proximum intrare conatur
[35]  ut locum faciat novo: omnes ergo aeque sufferunt,
[36]  seu aer exul per caeteros aequaliter distribuitur. Hinc
[37]  quanto
major est locus
major est aer comprimendus
seu materia
, tanto
[38]  minor est compressio partium singularum;
[39]  et quanto minor est aer seu
[40]  materia, tanto major est gradus compressionis.
[41] 
Duo autem
Summa
compressionis fit ex ductu
[42]  materiae in gradum.
[43]  Materia aucta minuitur gradus, et
[44]  contra,
ergo eadem est summa compressionis
[45] 
seu idem effectus pondere per eandem altitudinem
[46] 
descendente, seu tantundem aeris
constat enim si
[47] 
duo sunt factores v. g. 2.
et
8. et uno minuto
[48] 
verbi gratia, dimidiato alter proportionaliter
[49] 
augeatur, v. g. duplicetur ut 1. et 16. vel 4. et 4.
[50] 
factum semper esse eundem. Eadem ergo est summa compressionis
,
seu proinde
sive eadem difficultas
ac proinde eadem difficultas sive
idem aer exul
[51]  in
plures
majorem sive in minorem
minuendum
comprimendum
distribuatur, ut autem idem
[52]  sit aer exul, eodem descensu opus est. Ergo quantaecunque longitudinis fiat Tubus ab.
[53]  Mercurius de. non descendet, nisi usque ad dd ee.
[54]  seu idem erit spatium ademtum e ee.
[55] 
quod erat demonstrandum.
Demonstra–
[56] 
tio est
irrefragabilis, sed ut harmonia
[57]  cum caeteris naturae principiis intellecta
[58]  fiat illustrior, haec adjungenda duxi.


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text layer 3
text replacement
deletion 1
insertion 1


back to index