[ 1]  quantumvis magna, in aqua ita librata, ut facillimo nisu huc illuc
[ 2]  impelli queat, ictum fortem non recipiat. Acceleratio allegari non
[ 3]  potest, pone enim arcum attingere corpus projiciendum fine ictus. Res
[ 4]  mira, resistentia nimia obtrudit, mediocris et proportionata adjuvat vim
[ 5]  impressionis. Nec puto Elaterium facile advocari posse dicendo si corpus
[ 6]  diu resistat comprimi, et se restituere.
Pone
Primum
enim eandem projectio–
[ 7]  nis rationem puto fore in non duris. Deinde ponatur hoc, sane nihil
[ 8]  aliud inde orietur, quam
ut corpus
idem
quod provenisset sine
[ 9]  Elaterio.        
[10]  (1) Sumatur pila lignea plumbo ita temperata, ut
in
aquae propemodum aequili–
[11]  bret: inde manu in media aqua projiciatur: quae resistentia sentietur,
[12]  non erit utique a pondere pilae, sed ab aquae attritu, quaestio est an pila
[13]  ita in aqua manu longe projici, aut alteri corpori etiam in aqua posito,
[14]  ictum fortem inferre possit. Si non facit; sequitur in aere ideo eandem
[15]  pilam fortem ictum corpori in quod projicitur imprimere, quod projicienti pondere
[16]  suo magis restitit. Sin vero ictum nihilominus imprimit fortem, sequitur
[17]  vim ictus impressi ab ipsa corporis soliditate pendere. Prius est probabilius.        
[18]  (2) In Tabula polita
horizontali
pila manu, vel chorda a pondere aut elaterio tensa (ut
[19]  magis constat quae sit vis
ictus imprime
projicientis
)
impellatur
propellatur
,
[20]  ac primum comparatio instituatur inter ferream, v.g. et ligneam ejusdem
[21]  molis, deinde inter ferream et ligneam ejusdem ponderis;
quae
scilicet
ictus
[22] 
sit ictuum
, quem
in
sub
tabulae exitum in corpus objectum, (v.g. pondus, aqua
[23]  extrahendum) exerceat ratio. Credibile est, eundem fore ictum a
[24]  pilis ponderis aequalis. Quod si evenit priori experientiae consonat.        
[25]  (3) Ut rei reddamur certiores, experimentum cum rebus sua natura
[26]  levibus ut globo ligneo, sed qui glutine aliquo forti tabulae adhaereat;
[27]  et nunc chorda eadem, impellatur. Si jam verum est resistentiam
[28]  corporis projecti ad projectionem, esse causam ictus a projecto majoris
[29]  sequitur tantum, imo multo majorem inferri ictum a globo isto ligneo, quam
[30]  a plumbeo libero, quia colla, sive gluten effecit, ut difficilius impelli
[31]  potuerit, globus ligneus, quam impulsus fiusset plumbeus. Et cum credibile
[32]  sit ictum non fore tantum; hinc
sequitur
eo posito sequeretur
, nec
[33]  resistentiam ad motum esse causam fortis ictus a projectis impressi.
Ac
[34] 
Quid vero si nihilomin
At
hoc experimentum difficulter conciliabitur cum
[35]  primo, ubi
suppono
credo
in aqua ictum fortem non inferri, ab eo quod in aqua
[36]  parum ponderat. Conciliando utrumque dicendum non resistentiam ad primum
[37] 
ictum
impressam
sed
pondus
ponderationem
seu gravitationem esse causam ictus fortis.
[38]  At cur ita ponderatio? Nonne quia resistit ad ictum imprimentis? Aut alia
[39]  ratio comminiscenda, aut aliter experimenta evenire necesse est. An
[40]  dicendum
foret
corpus in tantum recipere ictum, in quantum jam movetur,
[41] 
et
resistentiam a glutine non esse motum, resistentiam a pondere
[42]  esse. Sed hujus hypotheseos difficile foret rationem reddere nisi
[43]  diceremus unumquodque in tantum agere ac pati in quantum est. Esse autem
[44]  in quantum agit. Idem glutinis experimentum corpori in aqua librato
[45]  adhiberi potest, ut appareat an prima ad ictum resistentia horum
[46]  phaenomenorum causa sit.         Cera in Sclopetis hunc habet
[47]  usum, quod
idem ad longitu
longitudinem
Sclopeti supplet.        
[48]  (4)
Si experimenta docerent vim projectionis, a
prima
resistentia projecti esse, res ita
[49] 
explicari posset, quod scilicet difficultas
Faciendum est
experimentum displosionis cum
[50]  cera in arcu,
credo
secund. experim. 3.
ictus non foret fortior, si scilicet prima
[51]  resistentia
nihil
non
esset causa fortis ictus. Ad idem fiat in Sclopeto, ratio


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text layer 3
text replacement
deletion 1
insertion 1


back to index
Catalogue information