[ 1]  Ex quo
Illustris Hugenius horologium omnibus hactenus
[ 2] 
cognitis accuratius, funependulo animatum, detexit, in
horologium funependulo animatum omnibus hactenus
[ 3] 
cognitis accuratius, detectum est in
[ 4]  magnam omnes spem erecti sumus. Negotii Longitudinum
[ 5]  aliquando penitus conficiendi
quantum ab observatione coeli sperari potest
.         Constat
ad locum navis cognitionem necessariam esse
ad locum navis cognoscendum
[ 6] 
necessariam esse cognitionem Latitudinis
[ 7] 
longitudinisque loci, et ad cognitionem longitudinis
locum navis praecise cognosci
[ 8] 
cognita Latitudine
[ 9] 
[10] 
cognosci cognita
hora praesenti tum
[11]  loci navis per observationem coeli, tum loci discessus
[12]  per observationem accurati inde
[13]  a loco discessus in navi allati.        
Horam
[14] 
loci
Seposito horologio seu hora
presenti
loci
discessus,
[15]  tantum de hora navis seu coeli observatione
[16]  hoc loco dicam. Ad Horam loci
[17]  computandam, sufficere cognitionem Latitu–
[18]  dinis loci, et declinationis solaris, vulgo constat.
[19]  Hugenius rationem proposuit
commodiorem,
[20] 
quae neque
quae
neutra indigeret
sed fieret factis
[21] 
duabus observationibus
[22] 
observatis
tantum
duabus
[23]  aequalibus solis aut etiam alterius
[24]  stellae
satis alte super horizontem emergentis
(quanquam
[25] 
hoc cognosci non possit,
nisi qua
altene an non
assurrectura sit, nisi altitudine loci circiter cognita)
[26] 
observationibus
altitudinibus
aut unica sed tunc facta, cum sidus est praecise in meridiano loci.
Ex
[27] 
quibus
duabus
altitudinib
Optimum
est autem
esse eligere
[28] 
altitudines
minimas, id est ipsum praecise tempus
[29]  solis surgentis aut cadentis
observato
tempo
momento
quo dimidia solis pars extat supra horizontem, dimidia infra horizontem deprimitur.
Tempus autem inter
[30] 
utramque observationem elapsum eorum
[31] 
Nave autem interea progrediente differentiam locorum cujusque observationis
[32]  illa ipsa ratione, qua vulgo nautae in mensuranda
[33]  per conjecturas navis via utuntur, definiendam.        
[34]  Caeterum quod
hac ratione observat
ad hunc
[35] 
calculum
necessaria
[36]  non est, id quidem mea sententia lucro caret, indaganda
[37]  enim nihilominus Latitudo est separatim, ut locus
[38]  navis verus inveniatur, nam uti sine
[39]  Longitudine, ita
vicissim longitudo
sine latitudine ad regendam
[40]  navigationem non sufficit.        
[41]  Accedit, quod magna spes est Rationem Latitudinum
[42]  investigandarum universalem ab observatione coeli
[43]  et tempestatibus independentem quamprimum plene
[44]  detectum iri, ubi modo Acus inclinatoria ad
[45]  regulam reducta fuerit, quod mihi jam in potestate nostra
[46]  esse videtur
ut postea fusius dicam.
Constat enim acum
magneticam
[47] 
puram
, ubi primum magneti affricta est,
in nostri
[48] 
quasi pondere
quasi pondusculo appenso in nostris
oris
[49]  nonnihil versus polum arcticum propendere; et quanto
[50] 
illuc
propius accedat polo, eo
fieri
magis inlinari
;
[51]  donec in Regionibus Arcticis
ad situm
perpendicularem propemodum
[52]  accedat.         Quod nautae illuc euntes malo suo
[53]  experti sunt. Unde illi contraria
seu antarcticum polum respiciente
acus parte magis
[54]  cis lineam gravata, aut trans lineam levata;
[55]  acum in aequilibrium redigere conantur. Hujus rei
[ 1] 
Eo
Tali horologio
Horologio jam accurato
supposito variae
[ 2] 
adhibitae
propositae
[ 3]  sunt
coeli
loci navis
per obser–
[ 4]  vationes coelestes inveniendi
[ 5]  rationes, alia alia commodior;
[ 6]  ex quibus una mihi
novissime
in mentem
[ 7]  venit, universalis admodum et simplex, et
[ 8]  satis, ut credo, accurata. Simplex quia
[ 9]  non nisi una observatione coelesti transigitur,
et
[10] 
cum contra
ubi duabus pluribusque observationibus diverso
[11]  tempore factis opus est, interea navi provecta, difficil–
[12]  lima reddatur computatio. Universalis, quia nulli fere tem–
[13]  pori, non diei, non nocti, non certis siderum altitudinibus
[14]  alligata est; sed
non nisi soli simplici
solo
solis
[15] 
Lunaeve
aut stellae cujusdam fixae conspectu
indiget
[16] 
contenta est
qui raro per
longum
tempus
notabile
deesse potest
. Cum contra solutiones quae ex Lunae ob–
[17]  servatione pendent, dimidio fere mensis tempore
[18]  ante et post novilunium
[19]  conspectu scilicet Lunae negato, cessent,
[20]  et quae
in Sole
indigent, noctu fieri nequeant;
[21]  et eae in quibus duabus aequalibus ejusdem sideris altitu–
[22]  dinibus observatis opus est, hoc
praeter caetera
incommodum ha–
[23]  beant, ut priore observatione facta
secunda
posterior
[24]  aeris
navisque
marisve
injuria facile intercipia–
[25]  tur, ac proinde prior reddatur inutilis. De
[26]  quibus aliisque in hoc negotio observandis
[27]  legi possunt, tum quae ab Illustri Hugenio
[28]  inventore circa applicationem ejus ad Longitu–
[29]  dines sunt scripta, tum quae Transactionibus An–
[30]  glicanis num. 47. sunt inserta. Accurata
[31]  denique
satis
est quam propono, ratio, tum quia
[32]  calculo exiguo aut facillimo
indiget, nec
[33] 
ac ne nautas quidem turbaturo indiget
[34]  tum quia
sola
sideris
[35] 
conspecti
cujusdam elevatione
ultra Horizontem loci
[36]  navis observata, quae certe instrumentis bonis
[37] 
ad quartas usque minutorum partes
et ultra
divisis,
satis
bene
recte
sumi potest, perficitur: neque enim nisi angulo
[38]  indigemus, quem radius e sidere dato ductus facit ad loci
[39]  horizontem.
Qui instrumento
Nec
a
refractionibus metuere nobis magnopere debemus praeterquam enim quod sideris ultra
[40]  horizontem satis evecti refractio minus turbat, et Tabula etiam computandarum Refractionum ex crepusculorum quantitate aliisque
[41]  indiciis ab Astronomis
computata est
condita est
; praeter inquam haec omnia en facilem occurrendi rationem. Si eodem tempore
[42]  duo pluraque sidera (semper enim plures fixae simul videntur) observentur, cum enim eorum refractionem necesse sit esse diver–
[43]  sam, sese mutuo corrigent observationes, quae cum eodem tempore fiant, uni observationi aequipollent. Utile autem est sidus eligi,
[44]  prae caeteris quod alte supra horizontem loci assurget.


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text layer 2.1
text layer 2.2
text layer 3
text replacement
deletion 1
insertion 1
insertion 1.1


back to index