[ 1]  Hon. Fab. Tract. φys. 2. append. cap. 2. n.
15
13
sqq.
[ 2] 
Circa Mercurium tubo contentum novum experimen–
[ 3] 
tum a Fabricio Guastaferro inventum est. [...] Sit
[ 4] 
canaliculus valde angustus, sex palmos longus, apertus
[ 5] 
hinc, illinc clausus, immittatur ad 4 palmos,
[ 6] 
vel minus, sed probe purgatus a pulvere scoria et aliis
[ 7] 
faecibus,
invertatur Tubus, sistet mercurius nec descendet
[ 8]  infra 4 palmos, si vero immittatur ad 5 palmos
[ 9]  tunc jam fortior M. ultra descendet et supra spatium
[10]  relinquet quia scilicet tunc superat
resistentiam
[11] 
subtilis ma
pondere materiam subtilis materiae
[12]  tendendae et educendae. Hinc si tubus latior non
[13]  sistit in 4 palmis, quia divisio facilior
est
.
Idem
[14] 
aquae accidit in angustioribus canalibus propter eandem
[15] 
rationem quomodo [...] aqua per spiras descendat intra tubum,
[16] 
dum aera sursum trudit, [...] explicuimus tr. de Elemen–
[17] 
tis et in dialogis.
Porro si Tubus paulum
succutiatur
[18] 
mercurii ultima basis relinquit fundum tubi
et ac–
[19] 
cidit
. Sed mox motu accelerato restituitur. Si non
[20]  sit probe purgatus non sistit, quia aer per rimas
[21]  a scoria apertas transit. Si Mercurio super–
[22]  fundatur
aqua, quae occupet spatium ante ab
[23] 
aere occupatum,
et invertatur tubus ut supra
[24]  descendit omnino, mercurius et sursum extruditur aqua.
[25]  Ratio hujus praeclari experimenti, quia
aer tan–
[26] 
tulum compressus premit extremum limbum basis mer–
[27] 
curii ut eam in convexum tornet, ut fuse in dialogis.
[28] 
Quid mirum ergo si per medium ium non eat,
at aqua
[29]  quippe non compressa non tendit versus extremitates,
[30]  sed
longe facilius per medium ium ascendit.
[31]  Si aqua non mercurius sit in
tubo
inverso
[32] 
tubo statim aqua descendit et aera sursum ex–
[33] 
trudit, quia aeris pressio in basin aquae superiorem
[34] 
convexitatem non inducit.
Idem de
Sed ut
in dia–
[35] 
logis demonstravi concavitatem, unde extrusio
[36] 
aeris per medium [...] facilior.
Idem de aliis liquo–
[37]  ribus excepto solo io. Si missus mercurius
[38]  in canalicum occupet
dictos 4 palmos
dictum spatium
mittatur
[39] 
in eum filum ferreum gossypio instructum quasi
[40] 
ad instar Emboli, ubi deinde retrahitur filum,
[41] 
ne detur vacuum mille aeris particulae intra
[42] 
gossypium latentes eductae tenduntur et dila–
[43] 
tantur ad oculum a quibus deinde filum ipsum tra–
[44] 
hitur dum illae se reducunt jucundum experimentum,
[45] 
cujus praeter assignatum
ratio nulla. Si pro more
[46]  vulgaris experimenti admoveas digitum, inter
[47]  invertendum, et immergas in mercurium vase suppo–
[48]  sito mercurius descendit, et extat supra palmorum
[49] 
circiter, pro mensura priori. Jam si admoto
[50]  denuo digito magno impetu tubum invertas,
[51]  mox deorsum magno impetu nec suspensus
[52]  manet. In dialogis etiam ex eo probavimus
[53]  mercurium ab aere non sustineri, quia pondus mer–
[54]  curii sentitur a sustinente fistulam vitream
[55]  (+ NB +) Eorum responsione rejecta qui sibi per–
[56]  suaserant ium in tubi latera gravitare, venit
[57]  ex eo in manus meas aureum
Doctissimi Famiani
[58]  Michelini opusculum de fluminum directione,
[59] 
ubi idem prorsus adstruit de aquis alveo seu vase
[60] 
contentis, si enim alvei latera seu parietes erecti sint
[61] 
perpendiculariter, et probe levigati, nulla aut
[62] 
modica vis ponderis in eos gravitat, modica sane.
[63]  Nam gravitatio in fundum est ad gravitationem in latus
[64]  tunc ut
gravitas
superficies
ad lineam.
Si me
[65] 
Aer non potest Mercurium
sustinere nisi sustinendo superficiem
[66]  seu fundum inferioris
mercurii vase contenti. [...] Ergo
[67] 
qui fistulam erectam tenet, nullum ii pondus sentiret.


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text replacement
deletion 1
editors deletion
editor's change
editor's addition


back to index