[  1]  Hon. Fab. Phys. Tract. 2. lib. 4. prop. 38.
[  2]  Modi quibus corpora liquescunt. Cum liquidum
[  3]  sit medium inter spirabile et durum, utrinque
[  4]  liquescere potest et calore rarefactio, hinc
[  5]  collectio homogeneorum, hinc collectio humidi
et ignis
[  6]  hinc fluxus in igne.
Ferrum
Vitrum
vix liquescit, etsi
[  7]  mollescat, igitur non satis humoris. Sal
summo
[  8] 
tantum calore extra humidum liquari
[  9] 
potest.
De Testaceis dico, quod de vitro, hinc
[ 10]  testa scabrior,
nisi forte illi obducatur diluta
[ 11] 
juniperi lacryma, vulgo vernis.
Saxa
[ 12]  non liquentur, nisi metallum continent,
[ 13] 
vel multam argillam, vel vitrum, [...] calci–
[ 14] 
nantur potius quam liquantur,
quia modicus
[ 15]  humor calore avolat. Plumbum et stan–
[ 16]  num, habent multum humoris
et terrae
, modicum
[ 17]  ignis. Adeps, oleum, butyrum, multum
[ 18]  ignis et humoris modicum terrae,
adde sul–
[ 19] 
phur, balsamum, resinas, thus
. Humore
[ 20]  frigido fluunt,
sal, gummi quoddam genus,
[ 21] 
gluten, viscus, panis, [...] quia cum sal modico
[ 22] 
igne constet ejusque corpuscula oblonga parum
[ 23] 
implicentur, humor subtilis per poros subit,
[ 24] 
et filamina
laxat. Eadem saccari ratio,
[ 25]  quod et ipsum humiditatem sua porositate
[ 26]  attrahit. In charta res ipso visu percipitur, ubi
[ 27]  humor ingressus filamina laxat, hinc humor
[ 28]  omnes membranas mollefacit, lutum potius
[ 29]  diluit et macerat. Panis et gluten manife–
[ 30]  ste habet filamina
vix
viscus dilui potest et
[ 31] 
macerari, sed vix
liquari. Humor calidus facilius
[ 32]  solvit, quia se facilius insinuat. Cera, butyrum
[ 33]  adeps ab humore calido solvuntur non frigido,
[ 34]  quia solvuntur non ratione humidi sed calidi. Sal et
[ 35]  gluten ex farina frigore liquatur. Quia frigus con–
[ 36]  stat ex humore tenuissimo. Sal ergo calore
[ 37]  sed fummo, humore tam calido quam
[ 38]  frigido, frigore liquatur, et ita omnibus
[ 39]  modis. Quicquid ex spirabili liquescit frigore li–
[ 40]  quescit,
illa liquescere non possunt, quorum
[ 41] 
humor citius calore avolat, quam terrestres
[ 42] 
partes separentur.
Lignum nec frigore nec
[ 43]  homore liquescit, quia
partes longiores
[ 44] 
majores fibrarum
plexus, non calore, quia cum
[ 45] 
figrae
fibrae
sint in longum ductae humor per fissuras
[ 46]  facile avolat idem de osse nervo, et de
[ 47]  omni corpore,
quicquid enim nutritur ex fibris
[ 48] 
constat in longum doctis. [...] Adeps [...] non concrescit
[ 49] 
per nutritionem sed exudat.
Quaedam lique–
[ 50]  scunt humore quodam stygio. In crudis fructibus
[ 51]  corpuscula sunt crassiora et minus subacta, hinc
[ 52]  obstructiones parunt, hinc et humor differtus
[ 53]  exprimi potest. Sic et caro coctione tenerescit, quia
[ 54] 
multae fibrae solvuntur
multa solvuntur filamina
multae solvuntur fibrae
non tam
[ 55]  mollescit et liquescit velut fructus, imo elixa durior
[ 56]  evadit.       
[ 57]  Hon. Fab. Phys. Tract. 2. lib. 4. prop. 39.
[ 58]  Res concrescunt tum per concretionem communi nomine,
[ 59]  tum per congelationem, coagulationem, exsiccatio–
[ 60]  nem, incrassationem, per concretionem simplicem
[ 61]  seu consistentiam, frigore, cera butyrum, quia frigus
[ 62]  particulas ignis dividit, hinc fortius filamina astringuntur.
[ 63]  Hinc quae calore liquantur frigore concrescunt et contra.
[ 64]  Eorum sal summo calore liquatum, eo remoto statim
[ 65]  concrescit. Porro et quae congelantur frigore concre–
[ 66]  scunt, etiam fructus, arbores, lutum,
quia dividit frigus
[ 67] 
particulas ignis quae aquae insunt, [...] hinc prae
[ 68] 
densitate contrahuntur idque in orbem hinc facile
[ 69] 
a filaminum plexu intercipiuntur implica–
[ 70] 
turque hinc durites, hinc congelatio. Vinum
dif–
[ 71]  ficulter congelatur, quia constat multo igne oleum
[ 72]  ex nucibus humore quidem constat, sed maxime
[ 73]  subacto et percolato.
Nempe substantia
[ 74] 
spermatica est defaecatior. Hinc gravissimus odor
[ 75] 
flammae quam praedictum oleum nutrit. [...] Hinc
[ 76] 
spiritus vini non congelatur.
        Coagulatio fit
[ 77]  tam frigore, ut sanguis, unde facilius hyeme gere–
[ 78]  scit, hinc serosa portio supernatat, terrestrior deor–
[ 79]  sum tendit.
Lax
Lac
coagulatur, sed mixto coagulo, an
[ 80] 
forte, quia huc illuc ducta illius materiae fila–
[ 81] 
mina solidiores lactis partes implicant, hinc
[ 82] 
modico calore opus, tum ut subtilioris humoris
[ 83] 
particulae avolent, in cujus locum metu vacui
[ 84] 
haec filamina succedant; tum ut vis coaguli
[ 85] 
excitetur, et rarescens huc illuc sua filami–
[ 86] 
na quasi retia tendat. Dicerem potius coagulum
[ 87] 
admixtum frigidissima corpora suppeditare
[ 88] 
quae particulas ignis dividunt. [...] Calore autem
[ 89] 
modico opus est ad elevandas humoris subtilis
[ 90] 
particulas. [...] Hinc succus quarundam herbarum frigidis–
[ 91] 
simus videtur coagulativus.
Hinc cicuta sanguinem
[ 92]  coagulat. Sal concrescit tum in alveis humore
[ 93]  solari, tum in humido calido
lebetis fundum
[ 94] 
petit, unde perforato cochleari educitur. Fuligo
[ 95] 
calore concrescit,
per sublimationem. Humor
[ 96]  concrescit
arena gypsum. [...] Humorem arena continet
[ 97] 
ne defluat. Humor arenam ne dispergatur
[ 98]  (+ an forte ex hac simplicissima concrescentia
[ 99]  ad caeteras argumentandum est +).
Calce autem potissimum
[100] 
arena concrescit in caementum. [...] Massa triticea
[101]  concrescit
per admixtionem farinae,
et ita rei siccae
[102] 
arenatum per admistionem arenae. Sale sicco quaedam
[103] 
corpora, ut caro porcina et bubula.
Sunt enim
salis par–
[104] 
ticulae quasi totidem acus
assuentes.
Quaedam saccaro con–
[105] 
dita duriora [...] evadunt, propter allatam rationem,
[106] 
nempe saccarum quod totam massam penetrat,
[107] 
facile concrescit. Panis asservatus sensim indu–
[108] 
ratur
ob humorem avolantem.
Crusta recentis
[109] 
durior et siccior, quia sensim [...] a frigore externo
[110] 
et humore avolante humectatur
panis spongio–
[111]  sior facilius
impressionem aeris exterioris
recipit.
Agitatione
[112] 
aliquando corpora mollescunt. Cum scilicet
[113] 
humor hoc motu quasi siccitatem alterius subigit
[114] 
et macerat, sic lutum agitatum mollescit
[115] 
itemque arenatum
agitatum
hic modus phar–
[116] 
macopolis familiares. At butyrum ex lacte
[117]  agitatione concrescit, quia partes humoris illi motu
[118]  facile excutiuntur sursum, et butyrum cadit in fun–
[119]  dum (+ ita separatur aurum et metalla alia
[120]  ex pulvere, ita posset forte compendium
[121]  fieri cristallisationis sine distillatione +). Later
[122]  revera calore solvi non potest.
At fict
datur igitur
[123] 
fictile calore insolabile. At
At tamen quoddam
[124]  fictile, quod ex multa argilla constat, summo
[125]  calore in vitrum abit.       
[1]  Sed, cum servur. ib. sal


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text layer 3
text replacement
insertion 1
editor's change


back to index