[ 1]  ut eam tantum finita sua vi percuteret, sed finita. Nam si impetu infinito impulisset
[ 2]  rursus in nihilum id est puncta redigisset, at finito impetu, in diversas figuras dissiliret, variis
[ 3]  formis praeditas, quae variis formis praeditae sibi cohaerebunt. Uti massa
ex vitro solida ingenti
[ 4] 
mallei percussa in minimas particulas dissilire cogitur, et quo malleus saltem vis percutiens fuerit
[ 5] 
major, etiam particulae minores efficiuntur
quies
rationem ad motum habet infinitam
quemadmodum
[ 6] 
nullum datur corpus cui nullum sit vacuum interspersum, ita nullus datur motus cui nulla sit quies interspersa.
[ 7]  Si tamen id fieret, foret motus instantaneus.
Quies est motus infinite tardus
(+ des-Arguesio linea est
[ 8]  punctum infinite motum +). Motus in linea recta. Corpus impellit aliud corpus in linea ad
motum
[ 9] 
planum
recipientis perpendiculari. Duobus modis ait fieri posse motum circularem, (quem ait non nisi per
[10]  accidens oriri in natura, uno, dum corpus in uno puncto fixum, in alio impellitur; alterum dum
[11]  corpus in aliud incidit in linea quae cum
ejus centro gravitatis angulum facit ()
linea
a puncto
[12] 
contactus ad centrum gravitatis ducta angulum facit
[)].        
[13] 
Agatur rota BGOP supra centrum A. secundum puncta B G O.
Sit
ECA. ang. rectus.
[14]  CD parallela EB. D centrum corporis resistentis ipsi EB. quae et tangens
[15]  circuli; corpus D liberatum procedet in recta BE producta, adeoque a centro
[16]  recedet. Si IF angulum faciat recto majorem ad circulum, ad quem
IF
[17]  in puncto contactus perpendicularis IK et GH per H. centrum gravitatis
[18]  corporis
G.
transit; ibit corpus H liberatum in continuata GH et
[19]  rursus
accedet
recedet
a centro. Sed si ML angulum faciat
[20]  minorem recto, tunc corpus N cujus centrum N. impellet in recta
[21]  ad ML. perpendiculari
NOQD
NOQP
ubi a
quo ad
centrum accedet.
[22]  Inde ab O usque ad Q. (+ et si in Q. rursus aliquid
[23]  ei occurrat simile quod rursus centrum determinet, denique fieri
[24]  ut ad centrum accedat. +[)] Errare opinor doctissimum virum nec referre
[25]  quae sit figura ejus quod urgeat, sed quem impetum in qua
[26]  linea communicet; succurrit tamen aliquid pro ipso. Nimirum si corpus
[27]  unum
in
aliud impingat,
nil refert
non videndum
quae sit linea directionis, sed
[28]  quem linea directionis angulum faciat ad corporis superficiem[.] Ita fieri poterit ut
[29]  ejusmodi eminentiae in corpus subito incurrentes id faciant accedere versus centrum. Haec
[30]  examinanda. Item alia de
figuris
lineis
directionis physicis, ut si corpus aliquod
[31]  in aere volitans vel in aqua natans vel in terra positum, ictum
[32]  accipiat quod secuturum. An vera quae et ego et ille dicunt de linea ad centrum gravi–
[33]  tatis ducta. Videndum si licet si linea directionis perpendicularis ad superficiei
[34]  planum tangens producta non tangat in centrum gravitatis an nihilominus vim exerceat
[35]  ad corpus totum loco pellendum[.] Subtilis inquisitio putem utique cum in centrum gravitatis
[36]  impingit recta impellere [(+] sin aliter compositum fore motum ex recto et circulari,
[37]  verum non circa centrum gravitatis, sed circa maxime remota +).        
[38]  Alia figura
fig. 2
in qua centrum A, diameter AK, sphaera movetur super centro A.
[39]  secundum puncta B E F L globus mox ex D in B; ex H in F, ex N in K.
[40]  ibit, quia primus casus ad praecedentis figurae casum primum, secundus ad
[41]  primae figurae casum secundum, tertius ad casum ejusdem tertium
[42]  pertineat.
Si vero fig. 3. in sphaera DEF. excavetur
[43] 
canalis ABCD., cujus latus ACD. sit helix
[44] 
dicta sphaera super A revoluta globus
[45] 
G. semper ad centrum accedet donec in A
[46] 
quiescat.
Pone enim nunc esse v. g. in C
[47]  ducta tangente globi, KCI, lineam
[48]  CH (+ quae ad tangentem perpendicularis est +)
[49]  motum globi designantem
[50]  semper ad partes A tendere comperiemus.
[51]  (+ Haec Nulandius. [+)] Vellem experimentum se fecisse
[52]  dixisset. Ait se
de
regulis suis Hugenio scripsisse,
[53]  qui suas jam dedisse publico significarit. Interea
[54]  et se ostendisse tractatum Joh. Alph. Borelli, qui
[55]  inquit,
quanquam in plerisque nobiscum consentiat, nonnullos tamen paralogismos effugere non potuit.
       
[56]  Regulae motus Nulandii:
1. Si duo corpora aequalia, aequali celeritate mota, sibi mutuo occurrant, resilient nulla
[57] 
celeritatis parte omissa. 2. Si duo corpora aequalia, inaequali celeritate mota sibi mutuo occurrant, id quod tardius movetur,
[58] 
alteri de sua celeritate nihil largiri potest. 3. Sed nec id quod celerius movetur alteri totum suum motum communicare est
[59] 
potens. [4.] Si duo corpora aequalia inaequali celeritate mota sibi mutuo occurrant resilient, eritque motus quem celerius motum
[60] 
alteri tard[io]ri communicat ad motum suum totum in ratione celeritatis ad celeritatem.
5. Si sint duo corpora
aequalia
quorum alterum infinities celerius
[61] 
moveatur, postquam sibi mutuo occurrerunt, illud quod celerius movebatur quiescet omnem suum motum alteri communicando. 6. Si duo corpora
[62] 
sint inaequalia, [min]us vero celerius moveatur in ratione qua alterum illo est majus post occursum reflectentur nulla celeritatis parte amissa.
[63] 
7. Si duo corpora [sin]t in quavis ratione data, minus autem infinities celerius moveatur, si nempe alterum quiescat, illud quantumvis ingens
[64] 
[impe]llet [8. Si ra]tio fuerit aequalitatis corpus motum quiescet totum suum motum alteri communicando. 9. Si vero id quod movetur
[65] 
mi[nus] sit r[eflect]etur parte suae celeritatis amissa quam alteri largietur. 10. Si vero majus in eandem partem movebitur,
[66] 
parte quoque [-] suae celeritatis amissa, quam
alteram
in se recipiet.
       


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text replacement
deletion 1
insertion 1
editor's change
editor's addition


back to index