[  1]  Gerick. lib.
3
4
c. 4
Kircherus lib 2.
magnet
.
[  2] 
1. progymn. prop. 5. pragm. 3. pag. 157
[  3] 
modum invenit sphaerulam exacte librandi
[  4] 
in media sphaera vitrea aqua fontana vel
[  5] 
alio liquore longa decoctione a faece turbida
[  6] 
separato, unde heterogeneo immiscibili sed
[  7] 
concolori ut
e vino, therebinto baccis
[  8] 
been vel simili
superfuso. Ego inquit Kircherus
[  9] 
spiritum tartari spiritui vini cui misceri nequit
[ 10] 
conjungere soleo. Magnetem autem fundo vel
[ 11] 
orificio vasis ita aptat ut poli ejus horizonti
[ 12] 
aequidistent, ita sphaerula ex magnete
[ 13] 
facta a magnete jam memorato semper
[ 14] 
in medium vasis centrum trahitur, ut se
[ 15] 
poli conforment.
At Gerickius alium
[ 16]  invenit modum suo scopo aptiorem, ut osten–
[ 17]  deret Telluris lationem annuam circa Lunam.
[ 18]  Primum aqua a putredine praeservanda,
quod
[ 19] 
fit si dolium seu vas aqua refertum pluvia,
[ 20] 
soli exponatur per totam aestatem ut putrescat
[ 21] 
una vel altera vel tertia vice, ita ut in eo
[ 22] 
vermiculi multi et varii generentur deinde hye–
[ 23] 
me in cella a gelu tuta conservata, secunda aestate
[ 24] 
iterum soli exponitur, tandemque per papyrum
[ 25] 
in vitreum aliquod vas quod pharmacopolae
[ 26] 
recipientem vocant infunditur. Debet vitreum
[ 27] 
hoc vas inferiori parte cum agglutinata lamina
[ 28] 
ut et cuspide ferrea ita esse instructum, ut
[ 29] 
super cuspidem tanquam axem mediantibus
[ 30] 
(a superiore parte) aliquibus rotis horologia–
[ 31] 
riis quasi possit lente rotari. Postea sphaeram
[ 32] 
aeneam vel vitream magnitudine dimidii ovi
[ 33] 
accomoda in aequali pondere cum aqua; quod
[ 34] 
fieri potest, quando in sphaerulam aliquod aquae
[ 35] 
calidae infunditur, et deinde sphaera bene
[ 36] 
clauditur, tandem haec cera aliquibus plumbi
[ 37] 
frustulis oneratur, ita ut sphaerula ipsi aquae
[ 38] 
gravitati sit adaequata nec ullam
[ 39] 
in aqua habeat gravitatemvel levitatem
[ 40] 
sed libere pendeat. Sed certa temperiei
[ 41] 
constitutio est observanda, nam quando calido
[ 42] 
tempore id perficis, sphaera facile fundum
[ 43] 
petit, tempore frigidiori innatabit unde quando
[ 44] 
innatat et in locum calidiorem fertur, sphaerula
[ 45] 
lente descendit ad medium, aut secundum aquae
[ 46] 
temperamentum iterum ascendet, vel denique fundum
[ 47] 
petet, quando vero fundum petit, debet vitrum
[ 48] 
in frigidiorem locum reportari, tunc ascendet
[ 49] 
sphaerula. Quando jam in ascensu aut de–
[ 50] 
scensu, vel quod melius in lenta statione est,
[ 51] 
tunc potest vas lente in gyrum moveri, et sphae–
[ 52] 
rula tandem se fert ad ampliorem locum id
[ 53] 
est mediam circumferentiam, et quanquam
[ 54] 
propter acceptum impulsum vel supra vel infra
[ 55] 
aequatorem ad quasi Tropicos declinet,
[ 56] 
tamen cogitur redire propter angustiorem locum
[ 57] 
quia versus axem vel polos virtus arctaretur.
[ 58] 
Excedunt enim omnia impulsa. Nec aliud vibra–
[ 59] 
tiones quam excessus.
       
[ 60]  Gerick. lib.
2.
4.
c. 7
virtus magnetica per attritio–
[ 61] 
nem excitari potest in quovis ferro.
Accipe
[ 62] 
filum ferreum longitudine digiti, et concute ejus
[ 63] 
terminos malleo super incude secundum lineam
[ 64] 
meridianam, ita ut unus fili terminus septentrionem
[ 65] 
alius austrum versus dirigatur, et videbis illud
[ 66] 
se disponere ut acum seu lingulam magneticam.
[ 67] 
Unde armamentula ista Chalybea, quibus fa–
[ 68] 
bri perforant ferrum et vulgo hordei grana
[ 69] 
Germanice Gersten Korner vocantur ob
[ 70] 
durum istum attritum saepius iteratum
[ 71] 
hanc quoque virtutem acquirunt, et limaturas
[ 72] 
ferreas copiose attrahunt. Recipe
[ 73] 
ex horologio aliquo solari acum vel lingulam
[ 74] 
magneticam, impone super aciculam ut libere
[ 75] 
possit vagari et applica ad Lapidem
cujus
[ 76] 
polos quaeris, tunc pars septentrionalis acus
[ 77] 
ostendet polum australem lapidis et contra
[ 78] 
postea per cotem exacuatur juxta suos polos
[ 79] 
in formam ovalem, et aptus erit imbuendis
[ 80] 
aliis acus.
       
[ 81]  cap. 9.
virtute vertente Telluris
[ 82] 
circumagitur et Luna, et quia remotior, non
[ 83] 
eodem tempore sed quod terra in 24 horis,
[ 84] 
Lunam
diebus
(+ hoc conferatur cum
[ 85]  distantia terrae a sole, et consideretur an
[ 86]  sit et jam possit
rotationis
solaris vertiginis
[ 87]  periodus +).        
[ 88]  c. 10.
Urinatores profunde intra
[ 89] 
aquam demissi audiunt sonos vehementes. Echo
[ 90] 
putat non a
virtute, sed
figura loci, sed
quali–
[ 91] 
tate
soni
pendere, uti lapis bononiensislucem bibit,
[ 92] 
et reddit, ita Echo, ait, sonum, certum petrae
[ 93] 
genus forte ad id aptum esse. Hanc materiam forte esse
[ 94] 
ut os petrosum in animalium auribus.
       
[ 95]  c. 11.
Circa Lacrymas vitri glä –
[ 96] 
serne Springkhornlein, quas nunquam sibi visas
[ 97] 
ait ejusdem mecum sententia est.
       
[ 98]  c. 12.
Caeruleus color in superiore
[ 99] 
aeris parte oritur ex nigro et albo; ubi enim aer
[100] 
a rarissimis aquosis humoribus desinit vel omnino purus
[101] 
fit, ibi deficit album ut incipit nigrum.
Nam
[102] 
purus aer lumen liberrime transmittit seu niger
[103] 
est. Hinc gutta lactis et atramenti ad invicem
[104] 
posito in loco intermedio
(+ NB ita alii colores sibi
[105]  sine commixtione tantum admoveri possunt,
[106]  ut appareat quis color ex eorum umbris, ita
[107]  lux per diversa colorata in eundem locum trajici
[108]  et ita colores misceri +) caeruleum efficiunt colorem
[109]  (+ an forte et caeteri ex nigro et albo, nam ex flavo
[110]  et caeruleo viridis +).        
[111]  cap. 13.
De natura et quali –
[112] 
tatibus visus.
Ibi Gerickius de distantia ex dia–
[113]  metro apparente cognoscenda.
Sed distantiae
[114] 
ratio haberi potest non
ad ipsam
absoluta
[115] 
sed ad ipsius
astri magnitudinem. Nam esto
[116] 
angulus bac. 30 :
grad.
min.
erit dab. 15
[117] 
grad.
min.
centro b. radio
[118] 
bd. describatur arcus
[119] 
de. hujus tangens da.
[120] 
quae est 229. si bd.
[121] 
est 1. seu erit 2291816
[122] 
si bd. est 1,0000.
Notam da. esse
[123]  Ergo si objecti magnitudo nobis cognita
[124]  omnia determinari possunt.


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text replacement
deletion 1
editors deletion
editor's change


back to index
Catalogue information