[ 1]  Ex Manuscripto Cartesii in 4o
[ 2]  Problemata        
[ 3] 
Quare sal vi caloris cum aqua non extrahitur numquid ratio est, quia cum sit diaphanus
[ 4] 
a radiis non movetur sudor enim corporum est salsus, non enim excutitur a solo calore et est potius
[ 5] 
sedimentum ejus ex quo subtilior vapor in substantiam corporis conversus est, et videmus scilicet aquam
[ 6] 
quae diu bulliit magis salsam, quia scilicet ex ea plus vaporis dulcis exhalavit in fumum.
[ 7] 
        Falsum videtur quod jamjam dixi de sale. Aqua enim est aeque pellucida atque sal. Sed loco
[ 8] 
diaphani dicendum est esse pervium motui
sal
caloris
propter suam siccitatem aqua vero licet motui luminis
[ 9] 
sit pervia non est tamen motui caloris (qui est in partibus paulo solidioribus aut majoribus) propter suam
[10] 
humiditatem; hinc forte reddi potest ratio cur aqua maris noctu luceat.
[11] 
        Nulli quod sciam fructus salsi proveniunt, quae satis indicant sal esse valde fixum nec a sole in plantas elevari,
[12] 
sed nec ullae carnes salsae sunt, ne quidem piscium marinorum, quod indicat sal esse valde siccum, neque vero
[13] 
nisi glutinosa in carnes possunt transire.
[14] 
        Amari sunt plerique fructus ii praecipue qui in calidiusculis regionibus nascuntur; ut nucum putamina malorum
[15] 
aureorum etc. Abstergunt autem amara omnia vehementissime et exiccant; imo etiam exulcerant, et
[16] 
venarum extremitates resecant, ideo concludo esse partes in fumum quidem ab initio a calore excitatas, ideoque
[17] 
opacas, et nigras, (ut in nucis cortice) postea vero in arbore a partibus fluidis celeriter motis paulatim
[18] 
secretas et simul constipatas (unde olivae quo maturiores eo magis amarae) ac proinde quae faciunt corpus
[19] 
humidum crassissimum, quod se toto, respectu carnis nostrae est siccum, ideoque abstergit; illi enim quod crassissimum
[20] 
est in humoribus adhaeret, et sic omnia secum vehit, fluidissimis exceptis, quae relicta calefaciunt et siccant.
       
[21]  Grando vidi hodie mense decembri grandinem in modum turbinis acuminatam, ita ut octava pars
[22]  globi esse videretur, pluvia heri praecesserat, sol jam hodie apparuerat, boreas flabat, aer erat tepidus
[23]  ventus gelidus. Non multum decidit. Ex quibus conjicere licet, nivis filamenta simul cum vento a Borea
[24]  in guttas aquae reliquae ex pluvia hesterna et a sole in guttas coactae, incidisse, istasque guttas circumquaque
[25]  congelasse, sed ita tamen ut partes calidiores ad earum centra confluerent, cumque istae guttae simul dum
[26]  congelabantur, dejiciebantur versus terram agitatione dividebantur, non poterant autem ullo modo facilius
[27]  dividi quam in duas partes, media autem illarum pars adhuc facilius in duas dividebatur et quarta
[28]  adhuc in duas; octava autem cum proxime accederet ad globum non poterat ulterius dividi. Confirmatur
[29]  guttis ita congelatis partes aquae tepidiores ad centrum confluxisse (quo posito reliqua aperta sunt).
[30]  Ex eo quod alias, si bene memini viderim talem grandinem plane rotundam, sed cujus centrum magis
[31]  albicans erat, extremitates
vero
magis pellucidae, id est magis densae, quod tunc contigisse puto, quod
[32]  guttae aquae minores erant, et ventus frigidior. Nec ideo frangebantur.         Grando autem
[33]  quae aestate decidit, plane pellucida fit, quod ventus est subtilior. Fit autem saepe concreta (+ an
[34]  cornuta
, an
confusa
+) non aliam ob causam,
ni fallor
quam quod ventus illam dejiciendo congelat,
[35]  et valde subito unde fit ut partes quae 1mae illi occurruntur, citius durentur, nec ulla servetur
[36]  aequalitas.         Notandum etiam est istius grandinis turbinatae grana
[37]  non ita inter se fuisse aequalia, ut sunt nivis stellae, cujus ratio clara est, quod stellae nivis fiunt in continuo
[38]  ideoque omnes aequales esse debent, grana vero hujus grandinis octo tantum fiunt ex una gutta quae
[39]  debent inter se aequalia esse, sed ex alia majore gutta fient octo majora.        
[40]  Quare cum aqua fluminis crescit vel alta manet non ita ingreditur vicinas cellas ac dum descendit,
[41]  nec ita dum celeriter crescit ac minuitur, quam cum lente; nempe propter eandem rationem propter quam
[42]  si vas vacuum angusti orificii in aquam demergas, non ita implebitur aqua si celeriter
[43]  demergas, quam si lente nec quicquam aquae ipsum ingredietur quamdiu totus erit demersus cum
[44]  autem rursus ex aqua extrahes, si nondum ea sit plenum, nova aqua illud ingredietur, quippe pori
[45]  et concavitates in terra vasi isti similes sunt.        
[46]  Quare nervus digito pulsatus duplex apparet ? Nempe quod dum circulariter movetur diutius
[47]  manet cum eodem respectu ad oculum cum est sursum vel deorsum, quam cum ascendit vel descendit
[48]  ut planetae cum sunt stationarii. (+ ingeniose +)        
[49]  Quare halitus ore clauso emissus est frigidus ? Quod tunc omnes partes corporis quas tangit versus
easdem
[50] 
partes
eandem partem
detinet immotas contra autem, cum minus fortis est illas movet adeoque est calidus, ut videmus
[51]  aliquando cum magnus ventus est, et in eandem partem aequaliter
flant
flat
, non moveri sylvarum arbores nec
[52] 
vela navium sed tunc moveri cum ejus impetus remittitur vel primum incipit, et magis cum
[53] 
tantum levis aura flat, et hoc de halitu demonstratur ex eo, quod si ore clauso flemus versus
[ 1]  Arbores infra terram inventae in Hollandia omnes ita inversae sunt, ut rami septentrionem respiciant.
[ 2]  Si arbores proceras habere vis, ne reseca surculos plures enim renascerentur, sed eversos trunco alliga,
[ 3]  ita enim emorientur.        
[ 4]  Dum plantantur novae arbores, rami et radices abscindi debent, radices autem ita ut fibrae quam
[ 5]  maxime terrae insistant ita enim firmius inhaerentes novas radices agunt.        
[ 6]  5a feb. 1635. Caecia flante cum praecedenti die etiam ninxisset, et id quod vocamus verglas cecidisset,
[ 7]  erant autem granula hujus magnitudinis humorem cristallinum figura referentia et pellucida et uni et alteri,
[ 8]  ex quibus notavi 6 radios brevissimos et ex albo pallidos etiam crassitiem granuli superantes. 5a inquam
[ 9]  feb. notavi valde varias nivis stellulas: 1o quaedam solida hexagona talia valde pellucida polita et
[10]  tenuia inaequalium magnitudinum, deinde rotulas tales: pulchriores quam arte fingi possint, etiam
[11]  cum puncto albido minutissimo in centro et fere totas pellucidas; deinde etiam alias sine puncto in
[12]  centro et paulo majores cum radiis instar liliorum; ac deinde columnulas crassitiem minutae assiculae aequantes
[13]  pellucidas, et ad utramque extremitatem habentes stellulam hoc modo: quasdam etiam habentes
[14]  aliquid in medio sic: , non potui autem notare an quod in medio erat esset hexagonum; erant
[15]  autem tam affabre factae, ut nihil magis. Paulatim vero ceciderant his breviores, in quarum una
[16]  extremitate stella erat major quam in altera, et postea duplices cum 12 radiis interdum aeqalibus
[17]  interdum non. Et unam vidi cujus uni radio columna cum alia minore stellula insidebat
[1]  Baculus aequaliter fortis utraque manu, arcus instar curvatus in medio inter manus intervallo frangetur, et quo manus ab
[2]  invicem erunt remotiores eo facilius frangetur, quod utrinque sint quasi vectes hypomochlium habentes in loco ubi fit fractio.        
[1]  Poma ex arboribus ita formantur, emergunt particulae ex trunco recto motu, quae deinde in orbem reflectuntur
[2]  et fit alius motus circularis decussatim, cujus cum priori mistione particulae franguntur magis et magis, et
[3]  ita fructus maturescit; paulatim vero iste motus circularis ipsam pomi caudam in orbem rodit, donec maturo
[4]  fructu tota separetur et fructus cadat insitio vero vel etiam solius terrae cultura faciunt ut fructus


all layers on
all layers off
last version
text layer 1
text layer 2
text replacement
deletion 1
editors deletion
insertion 1
editor's change


back to index